Bedreigde roofvogel zet streep door windmolens op de Veluwe: ‘Kansloze missie’

Bron: De Stentor Regio Veluwe

https://www.destentor.nl/veluwe/deze-bedreigde-roofvogel-zet-streep-door-windmolens-op-de-veluwe-kansloze-missie~a1550053/

blijf op de hoogte met een (digitaal) abonnement op de Stentor? Klik hier om de aanbiedingen te lezen.

Zeker tot 2030 kunnen op de Veluwe geen nieuwe windmolens verrijzen. Dit komt doordat de wespendief hier broedt. Deze bedreigde roofvogel geniet wettelijke bescherming. Plaatsing van nieuwe turbines op de Veluwe is volgens de provincie Gelderland kansloos.

Niet alleen de Cleantech Regio (een samenwerkingsverband van onder meer de gemeenten Apeldoorn, Deventer en Zutphen) komt in de problemen door de roofvogel. Ook voor de zone van 1 tot 8 kilometer rondom de Veluwe gelden beperkingen voor windmolens. Dit raakt de ambities voor windenergie van onder meer de regio’s Noordwest-Veluwe, West-Overijssel en Flevoland.

Beperkingen

Met de beperkingen die nu naar voren komen, zouden in de zone van 8 kilometer rond de Veluwe hooguit 9 tot 22 windmolens geplaatst kunnen worden. In de regionale energie-strategieën van de regio’s zijn er ruim zestig voorzien. Zo heeft de regio Noordwest-Veluwe al concrete plannen ingediend voor zeven windmolens in de omgeving van Ermelo en Putten. De Cleantech Regio voorziet hier twintig windmolens.

Deze strook rondom de Veluwe geeft beperkingen doordat de wespendief uitvliegt. In de zoektocht naar voedsel doet de vogel de wijde regio aan. Daarbij is de kans groot dat de buizerd-achtige zich te pletter vliegt tegen de rotorbladen van windturbines, als die in tientallen net buiten het beschermde deel van de Veluwe staan. Daardoor zou de bedreigde populatie van 94 broedparen verder kunnen afnemen. De vastgelegde doelstelling voor de wespendief is honderd broedparen.

Terug naar de tekentafel

De regio’s moeten daarom met hun regionale energie-strategieën terug naar de tekentafel. In deze plannen – afgekort tot RES – geven de regio’s aan hoe zij bijdragen aan het halen van de wereldwijd afgesproken klimaatdoelen. Gezamenlijk willen alle Nederlandse regio’s uiterlijk in 2030 ruim 50 terawattuur aan groene stroom opwekken via windmolens en zonnevelden. Elke regio draagt een steentje bij door zoekgebieden voor wind- en zonne-energie aan te wijzen. Dit leidt tot plaatsing van honderden windmolens in de komende jaren.

De ambitieuze Cleantech Regio was er vroeg bij met het bepalen van specifieke zoekgebieden – onder meer op de Veluwe – voor windturbines. Deze zoekzones zijn in samenspraak met de gemeenten vastgelegd langs de snelwegen A1 en A50 rondom Apeldoorn. De Cleantech Regio zet in op 1,2 terawattuur aan groene stroom in 2030. ,,Daar mag best iets van af’’, zegt gedeputeerde Jan van der Meer. ,,De meeste regio’s hebben een ruime marge genomen.’’

Het is volgens Van der Meer niet gezegd dat de Cleantech Regio zelf compensatie moet zoeken voor het wegvallen van zoeklocaties op de Veluwe. ,,In deze regio zijn weinig alternatieven. Langs de IJssel is niet veel mogelijk vanwege de aanwezigheid van bedreigde weidevogels. We zitten niet alleen in een klimaatcrisis, maar ook in een biodiversiteitscrisis. Dat is een dilemma.’’ De regio’s moeten volgens Van der Meer in onderling overleg bekijken hoe ze dit oplossen. De provincie Gelderland heeft daarbij een regierol.

De wespendief kwam bij de provincie in beeld door onderzoek naar de effecten op de natuur van windmolens langs de A28 en de A50 (IJsselvallei). Daaruit kwam naar voren dat vooral de wespendief een groot risico loopt als hier windmolens worden geplaatst. De vier RES-regio’s die grenzen aan de Veluwe hebben daarna besloten een vervolgonderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijkheden en onmogelijkheden van windenergie op en rond de Veluwe.

Bureau Altenburg & Wymenga concludeert nu, in samenwerking met Sovon Vogelonderzoek, dat het juridisch onmogelijk is windmolens te plaatsen. Omdat de Veluwe deel uitmaakt van het Europese Natura2000-netwerk valt dit gebied onder de Wet Natuurbescherming. Overheden zijn gehouden aan instandhouding van bedreigde diersoorten in deze gebieden. Omdat de wespendief al achterloopt op de doelstelling in aantallen broedparen, mogen deze in geen geval afnemen.

Vleermuizen en watervogels

De turbines hebben ook effecten op andere beschermde diersoorten op de Veluwe, zoals vleermuizen, weide- en watervogels. ,,Er is in dit rapport heel kritisch gekeken naar de wespendief’’, zegt Van der Meer. ,,Die zien we als symboolsoort voor de Veluwe. Als deze vogels bedreigd worden door turbines, dan kan dat voor andere soorten ook het geval zijn.’’

Hoe het voor de zone rondom het kerngebied uitpakt voor de toegestane aantallen windmolens, moet nader onderzoek uitwijzen. Op dit moment is de schatting dat hier 9 tot 22 windmolens kunnen komen. Meerjarige veldtellingen zijn nodig om te bepalen waar de wespendief zich ophoudt en in welke hoeveelheden. Als er gebieden zijn waar de vogel nauwelijks komt, is daar op een later moment wellicht meer mogelijk.

Ook wil de provincie vervolgonderzoek naar toepassing van innovatieve maateregelen, zoals gekleurde rotorbladen, tijdelijke stilstand of cameradetectie. Die kunnen voorkomen dat vogels in aanvaring komen met de windmolens waardoor de ruimte voor turbines kan toenemen. Van der Meer: ,,Er is wel wat mogelijk, maar dat moeten we goed afstemmen met de regio’s.’’

Regio ziet nog kansen

De Cleantech Regio legt zich niet neer bij de conclusies van het onderzoek. ‘Wij zien nog kansen voor windmolens in het Veluwe gebied met behoud van de kwetsbare natuur van de Veluwe’, laat de regio in een schriftelijke verklaring weten. ‘Dit betekent dat wij dus nog voldoende aanknopingspunten zien voor een verdere verkenning onder welke voorwaarden windturbines op en rond de Veluwe mogelijk wel haalbaar zijn.’

Mocht uit vervolgonderzoek blijken dat windmolens op de Veluwe niet mogelijk zijn, dan ziet de Cleantech Regio elders in haar werkgebied geen alternatieve mogelijkheden.